Jasper van Dijk, binnenstadbewoner en een van de oprichters van stichting Amsterdam heeft een Keuze, zegt dat de maat vol is. “We hebben eindeloos geduld gehad, maar de grens van twintig miljoen wordt jaar op jaar overschreden. Dan rest ons niets anders dan juridische stappen.”
In 2021 nam de gemeenteraad vrijwel unaniem een voorstel aan dat voortkwam uit een burgerinitiatief dat ruim dertigduizend handtekeningen had vergaard. De afspraak: als het aantal toeristische overnachtingen boven de twintig miljoen komt, moet het stadsbestuur maatregelen nemen.
‘Als je de afspraak niet naleeft, moet je die aanpassen of je er toch aan houden’
In 2023 waren dat er 22,1 miljoen. Voor 2024 was de verwachting dat het er ruim 23 miljoen zouden zijn en de komende jaren gaat het zelfs richting de 25 miljoen. “De gemeente heeft zelf vastgelegd dat 20 miljoen de bovengrens is,” zegt Van Dijk. “Als je die afspraak niet naleeft, moet je die aanpassen of je er toch aan houden. Nu gebeurt geen van beide.”
Vertegenwoordigen duizenden Amsterdammers
De indieners erkennen dat de gemeente de afgelopen jaren wel allerlei maatregelen heeft ingevoerd: een blowverbod op de Wallen, kortere openingstijden voor horeca, strengere regels voor riviercruises en een verhoging van de toeristenbelasting. Maar volgens de stichting zijn de stappen niet voldoende om onder de afgesproken grens te blijven.
De initiatiefnemers zeggen dat het aan de politiek is om te bepalen welke maatregelen ze nog meer moeten nemen, al wijst Van Dijk wel op eerder onderzoek van de gemeente waaruit blijkt dat een forse verhoging van de toeristenbelasting effect sorteert. Een andere optie is het ingezetenencriterium, waarbij toeristen een coffeeshopverbod krijgen. “Daar kan je als stadsbestuur gewoon op handhaven,” zegt Van Dijk.
Met de rechtszaak hopen ze ook steun te mobiliseren. Net als bij klimaatzaken als die van Urgenda en Milieudefensie willen ze dat Amsterdammers zich kunnen aansluiten. “Wij zijn niet vier boze bewoners, maar vertegenwoordigen duizenden inwoners die willen dat er iets verandert,” zegt Van Dijk. “Dit is een manier om dat hoorbaar te maken.”
Norm van 20 miljoen loslaten
Raadslid Juliet Broersen (Volt) stelde wethouder Sofyan Mbarki (Economische Zaken) deze maand in de raad al vragen over de aangekondigde rechtszaak. Mbarki zegde toe opnieuw in gesprek te gaan met de initiatiefnemers, maar legde ook de verantwoordelijkheid bij de gemeenteraad. “Er zijn ook maatregelen die, zoals het ingezetenencriterium, door de raad zijn afgewezen,” zei hij. “Ik begrijp hun roep om vasthoudendheid, maar ik weet niet of ik de persoon ben om hen af te praten van een rechtszaak.”
‘Er is een harde norm afgesproken. Wij denken dat dat juridisch standhoudt’
Het gesprek met Mbarki is inmiddels gevoerd, maar volgens Van Dijk leverde dat geen concrete toezeggingen op. Of de rechter de gemeente daadwerkelijk tot actie kan dwingen, is ook onzeker, al heeft Van Dijk vertrouwen. “Er is een harde norm afgesproken. Wij denken dat dat juridisch standhoudt. En als het stadsbestuur die norm wil loslaten, dan moet ze dat openlijk zeggen.”
De rechter zal vermoedelijk niet bepalen welke maatregel moet worden genomen, maar kan wél bepalen of het haalbaar is om aan de afgesproken grens te voldoen. “De gemeente heeft zelf in onderzoeken aangetoond dat het kan door de toeristenbelasting te verhogen, maar durft geen keuzes te maken,” zegt Van Dijk. “Wij willen dat de rechter daar nu toe dwingt.”
Over de auteur: David Hielkema schrijft over de Amsterdamse politiek en is gespecialiseerd in onderzoeksverhalen. Tips of reageren? d.hielkema@parool.nl
Mis niets van wat in Amsterdam gebeurt
Blijf 24/7 op de hoogte van het Amsterdamse nieuws: download hier de mobiele app van Het Parool voor Android of iOS.
Luister ook naar de Parool Podcast, dé podcast over Amsterdam waarin Raounak Khaddari en Tim Wagemakers je iedere week bijpraten over alles wat er in de stad gebeurt.
